google plus pinterest LinkedIn

مسابقات استعدادیابی که از تلویزیون پخش شده اند، تا چه میزان موفق عمل کردند؟

بایدها و نبایدهای مسابقات استعدادیابی

مستعدها در انتظار

یکی از ژانرهای ویژه مسابقات تلویزیونی، مسابقات استعدادیابی یا تلنت شو هاست. (talent show) مسابقات محبوبی که در آن آدم‌های معمولی که در یک چیز ویژه استعداد به خصوصی دارند در برنامه حضور پیدا می‌کنند و در حین به نمایش گذاشتن استعدادهایشان به مخاطبان تلویزیون معرفی می‌شوند. این سبک از برنامه سازی در کشورهای مختلف دنیا مرسوم است و هر ساله مسابقات استعدادیابی فراوانی از شبکه‌های گوناگون تلویزیونی در سراسر دنیا پخش می شوند، برخی از این مسابقات روی یک رشته تخصصی خاص مثل خوانندگی، نوازندگی، بازیگری و... تمرکز می‌کنند و برخی دیگر، به صورت عمومی هر فردی که توانایی ویژه‌ای داشته باشد را برای شرکت در مسابقه می‌پذیرند. ساخت مسابقات اینچنینی در کشورهای امریکایی، اروپایی و آسیایی طرفداران ویژه‌ای داشته و این موج طرفداری را می‌توان از همه گیر شدن «گات تلنت» های کشورهای مختلف متوجه شد. اما این مدل برنامه‌ها فقط نمونه‌های خارجی ندارد و چند سالی می‌شود که این سبک از مسابقه سازی در شبکه‌های داخلی نیز ظهور پیدا کردند. در طول 4-5 سال اخیر، شبکه‌های مختلف تلویزیونی مسابقات زیادی با این سبک و سیاق را برای مخاطبان خود پخش کرده‌اند، از مسابقات مخصوص خوانندگی بگیرید، تا استندآپ کمدی، بازیگری، دوبلوری، گزارشگری فوتبال و مواردی دیگر. در حال حاضر نیز برنامه‌های «شبی با عبدی» و «خندوانه» آخرین موارد این قبیل مسابقات تلویزیونی هستند که هرکدام از آنها بخش ویژه‌ای زمان خود را در اختیار مسابقه استعدادیابی خاص خود قرار دادند، خندوانه که در حال کشفِ کمدین‌های جوان است و در شبی با عبدی نیز با گروه‌های جویای نام تئاتری آشنا می‌شویم.

 

این قبیل مسابقه ها در کشور ما، نسبت به سایر دنیا دیرتر آغاز شد و باوجود اینکه خیلی‌ها از طریق سایت‌های اینترنتی و شبکه‌های ماهواره‌ای نسخه‌های خارجی آن را دنبال می‌کردند، اما گویا این ژانر از دید برنامه سازان ما مخفی مانده بود. ولی خوشبختانه در طول سه چهار سال گذشته، با ورود موج مسابقه‌های استعدادیابی در کشورمان، علاقه مندان به این ژانر نیز دریافتند که هم در ایران استعدادهای ویژه‌ای در زمینه های مختلف هست و هم برنامه سازانی که توانایی ساخت چنین آثاری را دارند، اگرچه اکثر این آثار هنوز با استانداردهای استعدادیابی فاصله دارند و هرکدام در بخشی از کار دچار کمبودهایی هستند. ژانر یا موضوع برنامه در مسابقات استعدادیابی خیلی اهمیت دارد، تا به حال شبکه‌های مختلف تلویزیون در ژانرهای مختلفی دست به کشف استعداد زده اند، ژانرهایی مثل خوانندگی (شب کوک، سه شو)، گزارشگری فوتبال (آقای گزارشگر)، گویندگی و صداپیشگی (جادوی صدا)، نوازندگی (بهترین شو، مخصوص کودکان و نوجوانان)، بازیگری (ستاره بیست) و... که هرکدام از آنها نقاط ضعف و قوت فراوانی داشتند که اشاره به تک تک آنها از حوصله بحث خارج است. باوجود این تلاش‌های ریز و درشت در ژانرهای مختلف اما استعدادهای فراوانی در زمینه های مختلف همچنان وجود دارند که کشف نشده اند، استعدادهایی که بعد از موج ساخت چنین آثاری در تلویزیون، چشم‌شان به جعبه جادوست تا آن مسابقه را ببینند و خودشان را محک بزنند.

 

نکته دیگر که در رابطه با این قبیل آثار، ستاره‌ها هستند. طبیعتا هر برنامه تلویزیونی، از یک یا چند چهره شاخص در تیم تولید خود سود می‌برد، چهره‌هایی که توانایی‌های ویژه‌ای دارند و می‌توانند با آن توانایی‌ها میزان مخاطبان یک اثر را افزایش دهند. مسابقات استعدادیابی تلویزیونی نیز از این قاعده مستثنی نیستند و اتفاقا حضور این چهره‌ها در آن قبیل شوهای تلویزیونی می‌تواند باعث شود هر قسمت چشمان بیشتری در انتظار تماشای مسابقه باشند. در طول سه – چهار سال اخیر که مسابقات استعدادیابی به یک پای ثابت برنامه‌های تلویزیونی تبدیل شدند و تقریبا در هرماه حداقل یک برنامه با این سبک و سیاق از شبکه‌های سراسری یا دیجیتال پخش شده، بودند چهره‌هایی که با حضورشان در این برنامه‌ها، یا به کل آن مسابقه را به نام خود زده‌اند، یا حضورشان به قدری سنگین وتاثیرگذار بوده که همیشه در کنار آن مسابقه، نام آنها نیز ذکر شده است. کافیست نگاهی گذرا به تیم تولید اکثر این مسابقات بیاندازیم، رامبد جوان و احسان کرمی در «خنداننده شو»، محمدرضا احمدی، محمدحسین میثاقی و عادل فردوسی‌پور در «آقای گزارشگر»، عموهای فتیله‌ای در «بهترین شو»، فریدون آسرایی در «شب کوک»، افشین زی‌نوری و بسیاری از بزرگان دوبله در «جادوی صدا» جزء ستاره‌هایی بودند که اعتبار ویژه‌ای به این مسابقات دادند. در مقابل مسابقه‌هایی هم بودند که این قاعده مهم را فراموش کردند و بدون ستاره دست به کشف استعداد زدند که البته موفقیت آمیز نبود.

ژانر مسابقه‌های استعدادیابی در کشور ما، ژانر جوانی است و عمر آن به تعداد انگشتان یک دست هم نمی‌رسد، به همین دلیل تمام کمبودها و کم کاری‌ها را می‌توان ناشی از این عمر کوتاه دانست، اما کم کم باید از این دوره گذر کنیم، با استانداردهای ساخت این قبیل برنامه‌ها در زمینه‌های موضوع، دکور، تیم داوری و... بیشتر آشنا شویم و آثاری بسازیم که در سراسر دنیا مخاطب داشته باشد و همه را شگفت زده کند. ما در کشورمان استعدادهای بیشماری در زمینه‌های گوناگون داریم و تا وقتی که هنوز آن استعدادها به دست فراموشی سپرده نشده‌اند، باید کشف‌شان کنیم.

.

مازیار معاونی، منتقد سینما و تلویزیون

جذابیتی ساختارشکنانه

 به نظرم دلیل موفقیت برنامه‌های استعدادیابی ذات مسابقه است، همان چیزی که باعث می‌شد برنامه مسابقه هفته در شکل و شمایل مختلف با اجرای منوچهر نوذری، فرهاد جم و علیرضا خمسه با عناوین تازه بازتکثیر شود. مسابقه‌های استعدادیابی اما علاوه بر جذابیت‌های ذاتی ویژگی‌های دیگری نیز دارند، معمولا در برنامه‌های استعدادیابی، داورانی معروف و محبوب و پرطرفدار حضور دارند‌؛ کسانی مانند گزارشگران، بازیگران و دوبلورها. در این برنامه‌ها، شرکت‌کنندگان در معرض سوالات عمومی قرار نمی‌گیرند، بلکه باید توانایی و تخصص خود را در یک رشته تخصصی ارائه کنند و همین به جذابیت رسانه‌ای این مسابقات می‌افزاید.

 سپردن کار به کاردان

همذات‌پنداری مخاطب با شرکت‌کنندگان را یکی دیگر از ویژگی‌های این نوع از برنامه‌های تلویزیونی است و علاوه‌بر این موارد، گاهی حتی مجریان خوب هم می‌توانند انگیزه‌ای باشند برای آن که مخاطبان به تماشای این برنامه‌ها بنشینند. در گذشته یک مجری مانند محمود شهریاری هم مسابقه «دقت، سرعت» را اجرا می‌کرد و هم در یک برنامه کودک گوی می‌چرخاند و شرکت‌کنندگان را معرفی می‌کرد؛ اما در چند سال اخیر مجریان این قبیل مسابقات متفاوت بودند. مثلا اجرای برنامه «آقای‌گزارشگر» را در دوره‌هایی محمدحسین میثاقی و محمدرضا احمدی برعهده داشتند و یک سال نیز شهریار ربانی این برنامه را اجرا کرد که البته نسبت به دیگر فصل‌ها موفقیت آمیز نبود، به این دلیل که ربانی به اندازه احمدی گزارشگری فوتبال نکرده بود و به اندازه میثاقی دیوانه وار ورزش فوتبال را دوست نداشت. یکی دیگر از نمونه های موفث اجرای این قبیل برنامه‌ها، افشین ذینوری بود که مجری گری برنامه «جادوی صدا» را برعهده داشت، طبیعتا کسی که هم دوبلور است و و هم در زمینه اجرا تجربه زیادی دارد، می‌تواند به خوبی از پس اجرای یک مسابقه استعدادیابی در زمینه دوبله بربیاید.

 سنت شکنی تلویزیون

این نوع از برنامه‌ها مانند خیلی چیزهای دیگر از‌جمله سینما، غیربومی هستند و خمیرمایه آنها، ایرانی و از آن ما نیست، اما تغییرات ایجاد شده در این برنامه‌ها برای نزدیک شدن به ما و فرهنگ مخاطبان تلویزیون مثبت بوده. در برنامه‌های استعدادیابی معمولا به بخش رقابت که اصلی‌ترین بخش برنامه است، بخش‌هایی اضافه می‌شود که ماهیت آموزشی دارد؛ این روش در کشور ما نیز جواب داده مثل بخش پانتومیم در مسابقه آقای گزارشگر یا بخش تجلیل از هنرمندان دوبله در مسابقه جادوی صدا که از‌جمله مواردی است که به یک مسابقه تلویزیونی بعد رسانه‌ای هم داد و مورد اقبال عمومی هم قرار گرفت. با تمام این تفاسیر اما باید نقدی هم به تلویزیون داشت، چون خیلی دیر به فکر تولید این قبیل مسابقات تلویزیونی افتادند، درحالی که تلنت شوها در طول سال‌های گذشته محبوب ترین مسابقات تلویزیونی در اکثر کشورهای دنیاست. برنامه‌های استعدادیابی تکثیر قارچ‌گونه نوعی برنامه تلویزیونی نیست، بلکه نوعی برند‌سازی محسوب می‌شوند و باید برای این برند و مخاطبانش برنامه داشت. زمانی تلویزیون به دلایل عرفی، فرهنگی و اجتماعی ورود به این عرصه را صلاح نمی‌دانست، اما حالا مدیران تلویزیون به این نتیجه رسیده‌اند که نه تنها دوره مسابقات سنتی با ساختار کلیشه‌ای به سر آمده، بلکه برنامه‌های استعدادیابی قابلیت‌های بسیار دارند و می‌توان آنها را به برند‌های تلویزیون تبدیل کرد. همین شده که مسابقه‌های ریز و درشتی مثل «شب کوک»، «خنداننده شو»، «بهترین شو» و مواردی از این دست سر از شبکه‌های مختلف سیما درآورده‌اند.

 برنامه ریزی و دیگر هیچ

به نظرم برنامه‌ریزی و تصمیم‌سازی برای این گونه برنامه‌های تلویزیونی ضروری است و حالا که شاهد موفقیت این قبیل آثار در مدیوم سیما هستیم، لازم است برای تهیه و ارائه‌شان برنامه‌ریزی هدفمند صورت بگیرد. مسابقاتی مانند آقای گزارشگر، ستاره 20، سه‌شو، شب‌کوک، جادوی صدا، خنداننده شو، بهترین شو، همگی مسابقه‌های استعدادیابی بودند که در امتداد هم به نمایش درآمدند و این از توجه مخاطب به این ژانر جدید حکایت دارد. اما این توجه و استقبال زمانی هدایت و ساماندهی می‌شود که تولید و پخش این برنامه‌ها هدفمند صورت بگیرند. مدیران سیما باید با دقت و وسواس بیشتری به فکر تولید و پخش این قبیل آثار بیافتند و با تحقیق و بررسی در علل ضعف مسابقات تلویزیونی قدیمی، سعی کنند آنها را در این قبیل مسابقات جدید برطرف کنند تا با جذب حداکثری مخاطب، قدمی بزرگ برای آشتی مردم با تلویزیون بردارند. فراموش نکنیم که این مسابقات رقابت‌های افراد ویژه را روایت می‌کند، درحالی که اگر آن اشخاص ویژگی خاصی هم نداشتند این قبیل آثار پرمخاطب می‌شد چون کم‌ارزش‌ترین نوع رقابت هم برای مخاطب جذاب است.




دوشنبه ۹ مهر ۱۳۹۷