google plus pinterest LinkedIn

نگاهی به کلیپ های مناسبتی که می توانند تاثیرگذاری فراوانی روی مخاطبان داشته باشند اما به این ژانر توجه زیادی نمی شود

صحبت های حمیدرضا برقعی، شاعر جوان کشورمان درخصوص عملکرد مراکز فرهنگی، رسانه ها و هنرمندان درخصوص ساخت نماهنگ ها و موزیک ویدئوهای مناسبتی

کم کاری همه جانبه

 

متاسفانه باید به این مسئله اذعان کرد که مراکز مربوط که وظیفه دارند در حوزه ساخت کلیپ و موزیک ویدئوهای مناسبتی فعالیت کنند، وظایف خود را به نحو احسن انجام نمی‌دهند، زیرا هنرمندان ما در عرصه شعر و ساخت و ساز ویدیو کلیپ از استعداد بالایی برخوردار هستند و اگر از آن ها حمایت شود حرف‌های زیادی برای گفتن خواهند داشت. به نظرم حمایت از ساخت چنین برنامه‌هایی وظیفه مراکزی همچون وزرات ارشاد و حوزه هنری است و امیدوارم آنها پیشقدم شوند و با معین کردن بودجه‌ای مناسب، کارهایی را درخورِ مخاطبان تولید کنند.

از موسیقی فاخر به مفاهیم دینی

بدون شک ساخت موزیک ویدئوهای مناسبتی، راهی مناسب برای اشاعه فرهنگ است، اما متاسفانه این آثار هزینه‌های بالایی دارند و به علت نبود حمایت‌های کافی برگشت مالی هم ندارند. شاید رسانه‌ها بتوانند در این میان کمک کننده باشند، اما جایی مثل حوزه هنری بیشتر از همه آنها می‌تواند برای حمایت از هنرمندان این عرصه وارد عمل شود، زیرا این دست کارها نوعی از هنر هستند و حوزه هنری می‌تواند با خلاقیت‌های بیشترمانند تولید کارهای چند زبانه همراه با موسیقی فاخر، مفاهیم دینی را بهتر به مردم ارائه دهد. ایرانیان با از قدیم با هنر و شعرعجین هستند و این امر سبب می‌شود به خوبی ارزش‌های یک کار خوب را درک کنند. از طرف دیگر هنرمندان مستعدی در این زمینه فعالیت می‌کنند که باید از ظرفیت‌های آنها نیز استفاده کرد.

سرمایه گذاری که نیست

موزیک ویدئو «خانه پدری» تجربه‌ای لذت بخش و سخت بود که اگر همراهی، همدلی و حسن خلق عوامل ساخت این کلیپ نبود، ساخت چنین اثری میسر نبود. تجربه فعالیت‌های اینچنینی را به همه دوستان شاعر توصیه می‌کنم، البته به شرط آن که از آن ها حمایت شود. کار «خانه پدری» در ایام ولادت و شهادت حضرت علی (ع) از رسانه ملی پخش شد و مورد رضایت بینندگان نیز قرار گرفت، به همین دلیل از مراکزی مثل حوزه هنری می‌خواهیم حمایت بیشتری از هنرمندان داشته باشند تا این سبک از ویدیو کلیپ‌ها در غالب شکیل‌تر ارائه شود. بسیاری از هنرمندان دیگر، کارهایی در سبک و سیاق «خانه پدری» یا «قطار قم، مشهد» دارند، اما متاسفانه به علت محدودیت‌های موجود و عدم سرمایه گذاری مناسب، نمی‌توانند تمام توانایی خود را بروز دهند و اگر از آنها حمایت‌هایی صورت نگیرد نمی‌توانند برای ورود به این حوزه دست به کار شوند.

ما هم می‌توانیم سامی یوسف داشته باشیم

 با تمام این تفاسیر باید پذیرفت که هم متولیان هنریِ و مراکز خاص در زمینه انتقال مفاهیم دینی از طریق موزیک ویدئو و آثار هنری از این دست کم کاری کردند و هم برنامه‌سازان این حوزه آنطور که انتظار می‌رود موفقیت چندانی نداشته‌اند. در چنین شرایطی همه نیاز به دقت نظر بیشتر و برنامه‌ریزی منسجم‌تری دارند. هنرمندانی مثل «سامی یوسف»، تلاش‌های زیادی در این زمینه کردند تا به شهرت بین المللی برسند، ما نیز هنرمندان خوبی در آن سطح داریم که با حمایت از آنها می‌توانیم چهره‌هایی بین المللی داشته باشیم که در نام‌شان در دنیا، مطرح شود.

.

علیرضا فتحی پور، مدیر گروه علوم قرآنی رادیو قرآن

عزمی که جزم نیست

در حوزه ساخت کلیپ و موزیک ویدئوهای مناسبتی از نظر تولید و نگاه هنری نسبت به کشورهای مسلمان دیگر عقب‌تر هستیم، البته که علت این ماجرا نیز نکته چندان پیچیده‌ای نیست. ما وقتی با کشورهایی مثل کویت، مصر یا لبنان برخورد می‌کنیم، می‌بینیم که در این کشورها فضای موسیقی فضای نسبتا آزادی است و همه جور ذائقه موسیقی در آن کشورها وجود دارد. آنجا ذائقه‌های موسیقی تنوع بیشتری دارد و مردم فارغ از اینکه احکام اسلامی را پذیرفته باشند یا نه در معرض شنیدن انواع و اقسام موسیقیایی هستند که با استفاده از جذابیت بصری و تکنیک‌های آهنگسازی سعی دارند همه را به سمت خود جلب کنند. به همین دلیل اگر یک نفر به آن فضا ورود می‌کند و قصد دارد کاری را با تم مذهبی انجام دهد، خودش را رقیب موسیقی‌هایی می‌داند که تجربه، زمان و مخاطبان بیشتری دارند، پس سعی می‌کند در قد و قواره رقابت با آنها قرار گیرد و آثاری نزدیک به موسیقی روز آن کشورها ارائه دهد. از طرف دیگر فضای عامه آن جوامع هم چون این موسیقی‌ها را شنیده، اگر یک موسیقی دینی با آن ترکیب بشنود هم آن را می پذیرد و کلیت کار را بد نمی‌داند. اما در کشور ما موسیقی به آن شکل که در سوریه، لبنان، مصر و امارات وجود دارد، نیست، ما ساختار موسیقی اصیل برایمان جایگاه خودش را دارد و تم‌های مذهبی‌مان هم معمولا مایه‌های سنتی دارند که در تعزیه‌ها و مراسم روضه خوانی استفاده می‌شود. اما موسیقی پاپ و عمومی را جدیدا توانستیم با تغییراتی مواجه کنیم و افراد جدیدی هم وارد این فضا شدند، درحالی که همین نوع موسیقی سی سال پیش مورد پذیرش نظام اسلامی نبود و محدودیت‌هایی برای آن اعمال می‌شد. امروزه موسیقی پاپ به مرور در بین مخاطبان و علاقه مندان به موسیقی ظهور کرده و اینطور به نظر می‌رسد که بچه‌های مذهبی نیز آرام آرام به سمت این فضا حرکت می‌کنند تا از این غافله که سال‌های پیش حرکت خود را آغاز کرده، بیش از این عقب نمانند.

سی سال عقب ماندن

هنرمندان موسیقی ما شاید در طول این سی سال در تم‌های مذهبی عقب ماندند، اما در تم‌های انقلابی سرودهای خوبی ساختیم. در حال حاضر اینطور حس می‌شود که بروبچه‌های مذهبی به این سمت حرکت کردند که بتوانند فاصله به وجود آمده را جبران کنند، اما به این دلیل که تا سال‌ها فضای جامعه به نوعی تهی از موسیقی رسمی و مورد پذیرش نظام بوده و در حال حاضر تغییر کرده، این حرکت با سرعت خوبی انجام نمی‌پذیرد. اگر بخواهیم منصفانه نظر دهیم، بعضی از قطعاتی که هنرمندان به صورت فردی منتشر کردند واقعا کارهای خوبی بودند، مثلا در سال‌های زمان جنگ کاری مثل «کربلا منتظر ماست» از آقای آهنگران یا آثاری که غلام کویتی‌پور می‌خواند خیلی محبوب و استاندارد بودند. در میان چهره‌های بین‌المللی نیز کسی مثل سامی یوسف حضور داشت که واقعا موفق بود و نمی‌دانم چرا هیچ وقت به او اجازه کنسرت در ایران ندادند. به طور کلی نگاه حاکم بر موسیقی که در آن دوره وجود داشته، باعث شده فاصله‌ای بین هنرمندان آثار مذهبی و مخاطبان موسیقی ایجاد شود، فاصله‌ای که خیلی در جدایی این دو مقوله از یکدیگر تاثیر می‌گذارد و کم کردن آن نیز زمانبر است.

از ذائقه بازی به ذائقه سازی

در طول این سال‌ها تلاش‌هایی برای ساخت موزیک ویدئوهای مناسبتی شکل گرفته، اما متاسفانه باید اعتراف کرداتفاقاتی که بعضا رخ می دهد چون خیلی منسجم و طبق برنامه ریزی نیستند، به احتمال زیاد ادامه‌دار نیز نخواهند بود. حس میکنم در چند سال اخیر براساس اتفاقات خاص آثاری منتشر شده است، مثلا برای بحث مدافعان حرم، مناسبت‌های مذهبی مثل ماه رمضان یا محرم، موقعیت‌های مربوط به یک پروژه سیاسی و یا آمدن پیکر شهدا به کشور، اما چون عزم جدی و برنامه ریزی دقیق پشت سر آن آثار نیست، حتی اگر هم در یک دوره کار فاخری ساخته شود ادامه دار نیست. متولیان این امر باید در نظر داشته باشند که این سبک از موسیقی جای کار زیادی دارد و نیازمند برنامه ریزی و استفاده از ابزارهای به روز و صداهای مخلتف است. پرورش کسانی که در این زمینه بتوانند کار انجام دهند، یکی از کارهایی است که می‌توان انجام داد، کسی مثل حامد زمانی یک مدل از این هنرمندان است که البته بیشتر آثارش کارکرد مقطعیِ سیاسی دارد. متولیان این امر اگر برنامه ریزی مناسب داشته باشند و در حوزه‌های مختلف مربوط به خوانندگان و موزیسین‌ها ورود کنند و اجازه نشر داشته باشند، می‌توانند سروسامانی به وضع موجود بدهند. کلیات ماجرا دو حالت دارد، یکی این است که ما باید ببینیم مخاطبین چه ذائقه‌ای دارند و طبق آن تولید محتوا کنیم و دومین مورد اینکه مخاطب سازی و ذائقه سازی کنیم. به نظر من جای کار هست اما آن عزم بزرگ و برنامه ریزی بلند مدت و میان مدت تعیین کننده‌تر است، مواردی که در حال حاضر خبری از آنها نیست.

.

یوسف بچاری، برنامه ساز تلویزیون

از ویدئو کلیپ به نشاط و امید

برای پی بردن به ضعف در کلیپ سازی باید عوامل مختلفی را بررسی کنیم و اگر اعتقاد داریم در این زمینه ضعیف عمل کردیم، با عدد و رقم این ضعف را به تصویر بکشیم. در طول این سال‌ها کارهای معدودی تولید شده‌اند و بعضی از آن‌ها که ارائه شدند کارهای قابل قبولی ازکار درآمدند. در سبک موزیک ویدئو و کلیپ، حرف اول را کیفیت می‌زند، کیفیتی که باعث می‌شود کار رنگ جدی به خود بگیرد. اگر فرض را بر این بگیریم که محصولات ما نسبت به دیگر کشورهای اسلامی کیفیت کمتری داشتند، بحث‌های مختلفی شکل می‌گیرد، مثلا اینکه بخش بزرگی از ضعف کار ما مربوط به کمبودهای موجود در موسیقی و کلام است. این نکته را نباید فراموش کرد که موسیقی و شعر زیرساخت ابتدایی این فرایند هستند و باید توجه ویژه‌ای به آنها داشت.

موسیقی و فضای مذهبی

دو نوع شعر در بخش آثار موسیقیایی ما گنجانده می‌شود که هرکدام حال و هوای خود را دارند. مدل اول آثار مربوط به ادبیات کلاسیک ما در سبک غزلیات و قصیده و... است، بخش دیگر نیز ترانه‌های جدیدی است که ما در بخش مذهبی‌مان آنها را نداریم و یا خیلی کم مورد استفاده قرار می‌دهیم. اما برعکس در کشورهای اسلامی دیگر در مناسبت‌های مختلف مانند مبعث، تولد حضرت رسول، عید فطر و... از موسیقی و شعر جدید به درستی استفاده می‌شود. یک معضل بزرگ ما در این زمینه این است که تعریف مشخصی از موسیقی مذهبی برایمان وجود ندارد. طیفی از جامعه موسیقی را به کل تحریم می‌کنند و قبول ندارند که موسیقی را وارد سبک زندگی خود کنند، درحالی که دسته‌ای دیگر با نگاه‌های اصلاحی اعتقاد دارند موسیقی می‌بایست وارد فضای مذهبی نیز بشود.

پیچیدگی زیادی

موضوع دیگر این است که گاهی اوقات مفاهیم مذهبی را بیش از اندازه پیچیده می‌کنیم. برای مثال کلیپی با فضایی مذهبی درکشور لبنان تولید شده که مردم در آن با موسیقی که ریشه‌های مذهبی در آن کاملا مشخص است، با نشاط در کنار یکدیگر هستند. این کلیپ در عین سادگی جذابیتی را برای مخاطب به ارمغان آورده است. یک نکته که شاید سوتفاهم ایجاد کند این است که  کسانی که در عرصه ساخت نماهنگ یا ویدیو کلیپ فعالیت می‌کنند، تصور مذهبی از امور جامعه ندارند و این طورمی‌پندارند که انجام اعمال مذهبی مربوط به قشری خاصی از جامعه است که این قشر خاص نیزمحصولات مورد نیاز خود را دریافت می کنند. این تصور اشتباهی است و متاسفانه برخی فکر می‌کنند جوانی که روحیه مذهبی دارد فقط در ماشین خود موسیقی مذهبی گوش می‌دهد. درحالی که کار رسانه این است که برای مخاطبین تولید انبوه کند تا هر سلیقه‌ای را دربر گیرد. به عنوان مثال در این چند سال اخیر کلیپ «ما ایستاده‌ایم» تولید شده است که در مورد بودجه و نوع ارائه آن حرف و حدیث‌های بسیاری بود اما درباره کیفیت کار کسی صحبتی نکرد و همین امر باعث شد تا این کار کمتردیده شود.

رسیدن به جایگاه واقعی

رسیدن به هدف تولید محصولات با کیفیت مذهبی آنچنان هم پیچیده نیست زیرا پذیرش آن برای مخاطب امروزی ساده است. ما چندین سال پیش کلیپی به نام «اسما الله» را برای شبکه تهران ساختیم که مورد استقبال قرار گرفت، اکثر مخاطبان موضوع این کیلیپ را می‌دانستند اما چون فضا و تصاویری بدیع با هلی شات و تکنولوژی‌های مختلف ارائه شد، آن کار مورد استقبال عموم قرار گرفت. این کار با استفاده از دکور، طراحی متفاوت و تدوین دقیق، کلیپ جذابی از کار درآمد که حتی مقام معظم رهبری نیز از آن تقدیر کردند. نکته مهمی که در زمینه موزیک ویدئوهای مذهبی وجود دارد این است که کیفیت را نباید فدای کارهای زیاد اما کم ارزش کرد، یعنی باید حداقل کیفیت را از نظر موسیقی، تصویر و کلام در نظر گرفت. این سبک از موسیقی در سالیان آتی اگر به درستی به آن پرداخته شود می‌تواند جایگاه خود را بدست آورد، همان طور که در همه جای دنیا چه در مسحیت و ادیان دیگر این سبک از موسیقی جا افتاده است. ما به راحتی در آینده نزدیک می‌توانیم شاهد این باشیم که جوان‌هایمان برای سرگرمی و اوقات فراغت خود از این گونه محصولات استفاده کنند، همانطور که در حال حاضر به زبان انگلیسی کارهای بسیار قوی تولید می‌شوند که در سطح دنیا طرفدار دارند.

سلام علیکم...

چند وقت پیش کلیپی در لندن ساخته شد که خواننده انگلیسی نوجوان که مسلمان هم هست، در آن قطعه به دیگران به زبان عربی سلام می‌کند و با روی خوش این کار را انجام می‌دهد. این کلیپ بی هیچ سر و صدایی می‌گوید اسلام دینی مبتنی بر مصالحت و آرامش است و به همین آسانی با محتوایی مناسب کاری در خور مخاطب ساخته می‌شود. ما نیز باید بر روی شعر و مفاهیمی که در ویدیو کلیپ‌ها استفاده می‌شود کار کنیم، به دل حوادث بزنیم و مفاهیم زیبایی را خلق کنیم. ما باید ازاتفاقات ساده زندگی ایده بگیریم و محصولی با کیفیت تولید کنیم که تاثیرگذار باشند، کسانی که در این عرصه فعالیت می‌کنند باید توجه داشته باشند که محصول‌شان مربوط به قشری خاص ازجامعه نباشد و محصولی ارائه دهند تا همه‌گیر باشد. یکی از مشکلات تلویزیون ما این است که همه جامعه را در بر نمی‌گیرد، اگر آنهایی که در تولیدات محصولات مذهبی هستند به همه تفکرات توجه کنند، می‌توانند کاری موفق را انجام دهند که برای همه ی مردم جذابیت دارد. کار «اسما الله» به همین شکل بود و با وجود اینکه  بودجه و زمان کمی برای ساخت آن وجود داشت، اما چون همه جامعه را دربر می‌گرفت، مردم نیز از آن استقبال کردند. به نظر من مرکز موسیقی صداوسیما با توجه به اینکه دسترسی زیادی به کلام، موسیقی و تصویر دارد باید رسالتش این باشد که کارهای درخور توجه تولید کند. ویدیو کلیپ به علت ریتم، تصویر، موسیقی جذابش و مدت زمانی محدودی که دارد، محصولی مناسب برای جوانان است، به همین دلیل معتقدم گروهی مختص به تولید کلیپ مذهبی می‌تواند تشکیل شود تا محصولات کارآمدی را تولید کند تا نشاط و امیدی که در حال حاضر در تولیدات ما کمتر دیده می‌شود را به جوانان و در کل به جامعه تزریق کند.




دوشنبه ۹ مهر ۱۳۹۷